Geen heden zonder verleden.Ik denk met dit verhaal aan te tonen: - dat verzet van alle tijden is ! - dat de reden voor verzet, historisch gezien, soms niet te onderbouwen is en soms door nieuwe ontwikkelingen onlogisch blijkt te zijn geworden. - dat we toch allert moeten blijven ! De Gentel en omgeving. Lang geleden, zeker zo’n tweehonderd jaar, lag er tussen het dorp Geldermalsen en de grens van de Dorpspolder-Deil, een groot landgoed. Deze heerlijkheid met de naam Ravesteyn grensde in het noorden aan de Linge en in het zuiden lag de grens in de buurt van de Van Dam van Isseltweg. Binnen dit terrein leidde een eigen toegangsweg naar de Kerkstraat. Op deze gronden stond binnen enkel grachten het Landhuis met schathuis en poortgebouw Daarbuiten stonden een paar boerderijen en De Gentel. Op de gronden bij de Gentel was in de Franse tijd een Sterrenbos aangelegd. Dus van het later zo geroemde uitzicht van de Gentel naar Tricht was toen waarschijnlijk nog geen sprake.
Laag Einde: Het Einde v/h Laag (1770). Ravesteyn lag aan de lage kant van Geldermalsen, of vanuit Deil komende aan het einde van het laag, om in dat gebied, vanwege de bossen, het kasteel en de boerderijen het grondwater laag te houden was er een watermolen Deze lag natuurlijk op de laagste plaats en kennen we nu als de molen aan de Molenweg. We hebben daarmee dan een van de meest oostelijke poldermolens van het Rivierengebied. Alleen die nu nog bij de AVRI staat, is verder weg.
Het Station, (1867) Nog geen Stationswijk. Vrij kort na de hiervoor aangehaalde periode wilde men op landelijk niveau een N-Z spoorlijn aanleggen. De gemeente Leerdam heeft toen nog geprobeerd, gezien de verwachte economische voordelen, deze lijn van Utrecht via Leerdam en omgeving Gorinchem naar Breda aangelegd te krijgen. Zoals we weten heeft dit geen resultaat gehad. Mogelijk hebben de hiervoor nodige ongewoon grote rivierovergangen en de slechte grondslag ter hoogte van de Biesbos, het land van Altena, hierbij een rol gespeeld. Nee, een rechtstreekse verbinding Utrecht - Den Bosch moest het worden. Rechtstreeks? Als we de kaart erbij nemen lijkt er iets vreemds te zijn. Zowel bij Schalkwijk als bij Waardenburg zit er een bocht in het gerealiseerde tracé. Als we deze punten op de kortste wijze met elkaar verbinden komen we tussen Deil en Enspijk terecht, in de buurt van gronden van De Noordehoek en Mariënwaert. Hebben we nu in Geldermalsen het resultaat van een Aktiegroep ”GEEN STATIONSWIJK”? Of was gewoon, i.v.m. het schootsveld van de Waterlinie, de Min.v. Oorlog tegen? De bereikbaarheid van de halte Geldermalsen moest kennelijk nog opgelost worden. Het is denkbaar dat de eigenaren van Ravesteyn het gebruik van de Koppelsedijk niet zagen zitten. In ieder geval werd de toegang tot het station net buiten het kasteelterrein gerealiseerd, de Stationsweg! De Stations. (1883) Nog geen Stationswijk ! Na de aanleg van deze spoorweg wilde men hier in navolging van het buitenland ook investeren in spoorwegen. Zo kregen we, van een andere maatschappij, een Internationale lijn van Hoek van Holland richting Hamburg-Kopenhagen via Arnhem en richting Keulen via Nijmegen. Dat leverde volgens overlevering in Geldermalsen een tweede station (elke maatschappij één) en veel meer sporen en treinbewegingen. Het personeel hiervoor kwam voor een belangrijk deel in de omgeving te wonen. Aan de Genteldijk, de Achterstraat (Burg. von Geusauweg) en in Tuindorp met omgeving.
Tuindorp. (1920) Nog geen Stationswijk ! Tuindorp een mooie ruim opgezette vooroorlogse wijk. Deze had oorspronkelijk zelfs nog een eigen wijk-kruidenierswinkel aan het Laageinde. Ook hier is sprake van een inbreidingsplan met de mogelijke aantasting van de wijk door het woningbouwplan op het voormalige waterleiding terrein op de hoek van het Laageinde en Tuindorp!
De Goudkust. (1960-1970) Een wijk bij het station! In het eerste plan voor deze wijk was er bij de Haagdoornstraat nog een enkel winkeltje opgenomen. In plaats daarvan kregen we een kerk. Langzaamaan (in zo’n 5/10 jaar werd de bebouwing van deze wijk gerealiseerd. Meestal eerst aan een straatzijde met later afwijkende bebouwing aan de overzijde. Hierdoor kreeg deze wijk in tegenstelling tot de grote bouwstromen in de steden een zeer gemêleerd beeld. De nieuwe bewoners waardeerden de stationslocatie. Een aantal van hen kan, zelfs nu na zo’n 50 jaar, nog zonder auto. Door de bouwvergaderingen en doordat de nieuwe inwoners veelal van buiten de gemeente kwamen ontstonden er zeer snel veel nieuwe contacten. Mede door de contacten bij de kleuterschool (Het Stationnetje) liepen deze door de hele wijk en ontstond er zo een hechte samenleving. Deze uitte zich naar buiten door milieugroep, knotploeg en zeer grote politieke betrokkenheid.
De Stekeltjesbuurt. (1971) De wijk bij het station ! De onderlinge band werd nu door het ontbreken van een lagere school nog eens extra versterkt. Nee de kinderen werden niet met de paar auto’s uit de wijk naar school gebracht maar er werd voorzien in “klaarovers” op de loop- en fietsroute van de kinderen naar de lagere school in het dorp! Plannen met mogelijke aantasting van het woongenot kwamen al vrij snel. Voordat de hele wijk gerealiseerd was had men al door dat men hier, door de centrale ligging in hartje Nederland, goud in handen had. Het toen nog open terrein tussen de Burgemeester Vernèdelaan, het zuidelijke deel van de Duindoornstraat en de Genteldijk leek een prima lokatie voor een nieuw te bouwen huishoudschool. De bewoners dachten daar anders over!
De Stationwijk. (1990) In de 90’er jaren werd duidelijk dat de wijk verouderde. Ondanks dat een deel van de 2e generatie in de wijk bleef wonen. Er kwam, tot nu een klein aantal, jonge nieuwe bewoners van buiten, de pampergeneratie, tweeverdieners met weinig tijd voor tuin en wijk, maar wel met een, twee of drie auto’s de wijk in. Contact en overleg wordt daardoor moeilijker.
De druk op de wijk. (2004 ->) Ons woongenot zal waarschijnlijk steeds meer worden aangetast. Als het niet door het toenemende autobezit van ons zelf is, dan is het wel door de auto’s van reizigers. De eerste aanvallen zijn afgeslagen door de blauwe randen langs onze woonstraten en de herprofilering van de Stationsweg en de Burgemeester Vernèdelaan. Maar ook andere aanslagen zijn mogelijk. De volgende hebben zich reeds aangekondigd. - Bij de Tunnelweg wil men, op de plaats van de Tunnelkerk, ons eigen Manhattan met Trio- towers oprichten. Volgens de plannen makers zou dit zo’n aardig herkenningspunt zijn. Herkenning voor wie? - Het oude Laageinde zal door de meerlaagse bouwplannen voor starters op het voormalige, nu nog groene, waterleidingterrein naar verwachting veel drukker worden. - De toekomst voor Stationsweg, Gentel en Genteldijk ligt nog op de tekenplank. - Komt er een echt gezellig stationsplein of krijgen we twee steenvlakten? - Wat zal de aansluiting van de Betuweroute richting Amsterdam ons nog brengen ? ?
B e w o n e r s b l i j f t a l l e r t !
Geldermalsen, maart 2008 Antoon Davidse
|